Ooracupunctuur (auriculotherapie) en oorzaadjes: hype of waardevolle aanvulling?
Oorzaadjes zijn hip. Je ziet ze op Instagram en in Hollywood. Ze zijn zelfs online te bestellen voor thuisgebruik.
Ooracupunctuur wordt ook wel auriculotherapie genoemd. Maar hoe zit dat nou precies met acupunctuur en auriculotherapie? Hoe zijn deze behandelprincipes al dan niet met elkaar verbonden? Ik volgde een basis nascholing bij de expert van Nederland op dit gebied, Dianne Sommers, en vertel je er graag meer over.
Auriculotherapie, al 50 jaar ingezet bij verslaving, stress en trauma
Vanuit de acupunctuuropleiding had ik al vluchtig kennis gemaakt met ooracupunctuur. Maar mijn belangrijkste ervaring was bij de Nederlandse afdeling van ‘Acupuncturists without Borders (AWB)’. Deze van oorsprong Amerikaanse organisatie, breidde verder uit in Europa naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne. In Nederland gingen gedreven acupuncturist-vrijwilligers aan de slag om vluchtelingen te helpen. Hier mocht ik een paar keer als helper ervaren, hoe een protocol dat oorspronkelijk was ontwikkeld voor verslaving (NADA), ook helpend kan zijn bij trauma en stressklachten. Een van de deelnemers vertelde me dat het haar zo goed had geholpen, dat ze overwoog zelf ook acupunctuur te leren als nieuwe toekomst. Dat maakte me dankbaar voor deze eenvoudige en blijkbaar doeltreffende behandeling.
Wat is auriculotherapie?
Behandelprincipe
Auriculotherapie, ook wel ooracupunctuur genoemd, is een behandelprincipe dat werkt volgens reflexologie. Dat wil zeggen dat het ervan uitgaat dat het hele lichaam wordt weerspiegeld in het oor.
Ooracupunctuur is oorspronkelijk niet heel duidelijk onderdeel van acupunctuur. Ook al zijn microsystemen die macrosystemen representeren wel een van de principes van de Chinese geneeskunde. Dit wordt bijvoorbeeld ook al heel lang in de diagnostiek toegepast, zoals de tong- en polsdiagnose, maar ook gelaatsdiagnostiek.
Historische ontwikkeling
In de jaren ’50 van de vorige eeuw, is er een Franse huisarts, Paul Nogier, die de auriculotherapie ontwikkelt vanuit zijn interesse voor en kennis van acupunctuur en reflexologie. Door een voorval in zijn dorp waarbij een vrouw door het branden van punten in het oor, een man met ischias van zijn ergste pijn afhelpt, wordt zijn interesse in het oor verder gewekt. Hij ontdekt vervolgens dat het oor alle delen van het lichaam representeert. Als hij zijn bevindingen op een van de eerste acupunctuur congressen in Duitsland presenteert, is daar een delegatie Chinese acupuncturisten die deze nieuwe kennis opnemen in hun ‘Traditionele Chinese Geneeskunde’. Vanaf die tijd wordt de auriculotherapie als onderdeel gezien.
Ook in China vinden eind vorige eeuw nieuwe inzichten plaats ten aanzien van microsystemen over het hele lichaam. ECIWO ofwel ‘Embryo Containing Information of the Whole Organism’ ontdekt door professor Yingqing Zhang is hier een voorbeeld van.
Het komt er dus telkens op neer dat een deel van het lichaam een weerspiegeling is van het geheel. En dat het deel dus een verstoorde balans in het lichaam kan aanduiden en andersom ook behandelen.
Waar helpt het bij?
De toepassing van auriculotherapie is heel breed, zoals bij:
- trauma en stress
- verslaving
- pijn
- slaapproblemen
- allergieën
etc.
Een heel divers toepassingsgebied dus. Waarbij de kanttekening moet worden gemaakt, dat niet voor alle toepassingen bewijs is dat het werkt. En dat de scholing en ervaring van de therapeut ook meespeelt.
Hoe werkt het en wat is het verschil met acupunctuur?
| Zoals gezegd werkt auriculotherapie grotendeels met reflexzones. De representatie van het lichaam op het oor heeft de vorm van een omgekeerde foetus. Daarbij is het een soortgelijke weergave als de representatie in de hersenschors. Deze projectie wordt ‘homunculus’ genoemd, een afbeelding van een mens waarbij de meest gevoelige delen, zoals bijvoorbeeld de handen of de tong, in verhouding een veel groter gebied beslaan. |  |
Bij ooracupunctuur worden door activatie van afferente, ook wel sensorische zenuwbanen genoemd, bijbehorende hersendelen geactiveerd. Hierbij is met fMRI aangetoond, dat er zowel algemene als locatie specifieke effecten in de hersenen ontstaan, afhankelijk van het punt. Deze reacties zouden gelinkt kunnen zijn aan therapeutische indicaties.
Belangrijk is dat een punt actief moet zijn om effectief gebruikt te kunnen worden. Dat wil zeggen een afwijkende drukgevoeligheid, relatieve huidweerstand en/of temperatuur ten opzichte van het omliggende weefsel. In mijn geval zoek ik punten met een verhoogde drukgevoeligheid met een manuele puntzoeker.
In de behandeling maakt de therapeut een inschatting van de te gebruiken punten op basis van de klacht. Bij pijn zijn dit vaak zogenoemde oorcorrespondentiepunten, dus zeg maar, het punt van de knie voor een knieklacht. Maar dat kunnen ook functionele punten zijn die meer de oorsprong van de klacht behandelen. Vervolgens wordt deze selectie van mogelijk geschikte punten getest op activiteit. Alleen de actieve punten worden vervolgens behandeld met een naaldje, zoals in de acupunctuur, of met een verblijfszaadje, -bolletje of -naaldje.
Acupunctuurpunten daarentegen zijn altijd functioneel. Zij passen binnen een complex concept van ZangFu (‘interne organen’) en meridiaantheorie, waarbij ze functioneel meer via onder andere activatie van het autonome zenuwstelsel lijken te werken.
De acupuncturist maakt de keuze op basis van diagnose en bijbehorende behandelprincipes en indien van toepassing, locatie van de klacht. Als je daar meer detail over wilt weten lees dan hier verder en hier over hoe acupunctuur zou kunnen werken.
En waar acupunctuur in Nederland een opleiding van 3 jaar (+1 jaar medische basiskennis) betreft, kan je met auriculotherapie al na een basiscursus van 2 dagen aan de slag met eenvoudige toepassingen. Je hoeft daarvoor geen acupuncturist te zijn. Natuurlijk kan je je altijd verder specialiseren en verdiepen.
Kort gezegd:
De basis van auriculotherapie is te leren met een korte opleiding en de therapie werkt voornamelijk via reflexzones.
Acupunctuur vereist een opleiding van 3-4 jaar en werkt via een breder energetisch systeem waaronder onder andere activatie van het autonome zenuwstelsel. Het gebruikt daarbij punten op het hele lichaam om een deel te behandelen.
Acupunctuur en auriculotherapie: de overeenkomsten
- Een van de overeenkomsten is de manier van stimuleren. Zowel acupunctuurpunten als actieve oorpunten kunnen worden gestimuleerd door het gebruik van acupunctuurnaaldjes. Ook kunnen stickers met zaadjes of minuscule naaldjes worden gebruikt om het punt langduriger te stimuleren.
- Beide behandelingen zijn gebaseerd op een holistische, individuele benadering. En op het activeren van natuurlijke herstelprocessen. Het lichaam is altijd op zoek naar balans. Het is de kunst de verstoring van dit proces op te zoeken en te verhelpen
In mijn acupunctuurpraktijk: hoe helpen oorzaadjes jou?
Hoewel auriculotherapie dus als een op zichzelf staande therapie kan worden gebruikt, is het ook goed in te zetten als aanvulling op de acupunctuurbehandeling. Sommige punten ‘resoneren’ met bepaalde acupunctuurpunten en kunnen op die manier een waardevolle aanvulling zijn. Alsof je op het juiste moment de schommel nog een extra zetje geeft.
Door het plakken van oorzaadjes na de behandeling, kunnen bepaalde effecten langer worden gestimuleerd. Dit is hetzelfde principe als verblijfnaaldjes op acupunctuurpunten.
En nu in mijn praktijk? Ik merk dat ik nog even zoekende ben naar de juiste integratie in mijn acupunctuurbehandelingen. Acupunctuur heeft mijn passie en al zoveel mogelijkheden. Toch denk ik dat er momenten zullen zijn, waarbij de nieuwe kennis uitkomst biedt. Het kan handig zijn als aanvulling op de behandeling als bepaalde gebieden van het lichaam moeilijker bereikt worden, onprettig zijn vanwege gevoeligheid of bijvoorbeeld niet mogen worden gebruikt in geval van zwangerschap.
Het gaat me een betere en uitgebreidere keuze geven ten aanzien van verblijfszaadjes/naaldjes die ik nu al gebruikte bij slaap-, stress of mentale problemen.
En ik heb nu ook beter geleerd om het reactieve punt te lokaliseren en niet alleen op anatomische locatie af te gaan.
Hopelijk heb je nu een beter beeld van wat auriculotherapie ofwel ooracupunctuur is en hoe het past binnen de acupunctuurpraktijk. Het is dus niet zomaar een hype, maar wel afhankelijk van de context van de klacht en kennis van de therapeut die het toepast. In mijn geval, zet ik het graag in als aanvulling als dat van toepassing is.
Referenties
Maciocia, G (2020) De grondslagen van de Chinese geneeskunde. 3rd edn. Brussel: Satas.
Nascholing 'Ooracupunctuur (auriculo)therapie Basis', 14 en 15 januari 2026, Dianne Sommers, Total Health Academy, Houten